Anuradhapura to prawdziwy skarb Sri Lanki – miasto o niezwykłej historii sięgającej III wieku p.n.e., które przez ponad 1500 lat było stolicą buddyjskiego królestwa. Odwiedzając to miejsce, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO, przeniosłam się w fascynujący świat starożytnej cywilizacji syngaleskiej, buddyjskich świątyń, monumentalnych dagob i klasztorów, które przetrwały próbę czasu…

W tym wpisie przeprowadzę Cię przez najważniejsze zabytki tego wyjątkowego miasta, jakim jest Anuradhapura. Podzielę się praktycznymi wskazówkami oraz ciekawostkami, które sprawią, że Twoja podróż na Sri Lankę będzie niezapomnianym doświadczeniem.

Moja podróż do miasta Anuradhapura

Moja podróż na Sri Lance rozpoczęła się właśnie od odwiedzenia miasta Anuradhapura. Dotarłam do niej pociągiem z Kolombo. Pociąg ruszał chwilę po 20, w Anuradhapurze był około północy. Pociąg zatrzymuje się na stacji Anuradhapura, a nie Anuradhapura New Town (przynajmniej ten, którym jechałam). Warto to sprawdzić wcześniej, ponieważ stacje oddalone są od siebie 3,5 km i gdy przyjeżdżałam tam po północy – miało to dla mnie znaczenia ze względu na odległość do miejsca, w którym nocowałam.

Gdzie warto się zatrzymać na nocleg?

Anuradhapura to miasto, w którym znajdziesz wiele opcji noclegowych. U mnie wygrała lokalizacja (zależało mi na bliskości do dworca) oraz to, żebym mogła zakwaterować się po północy. Dlatego zatrzymałam się w homestay’u – Nugasewana Guest. Znajdziesz go na Bookingu. Miejsce jest bardzo przyjemne, oddalone od głównej drogi, więc spokojne z przyjaznym gospodarzem. Pomimo, że właściciel nie mówił dobrze po angielsku, to w razie pytań zawsze dzwonił do córki, z którą można było porozmawiać przez telefon :).

Plan na Anuradhapurę był taki, aby zatrzymać się tutaj na dwie noce i zobaczyć najciekawsze świątynie. Najlepszym środkiem transportu jest tuk tuk z kierowcą lub… rower. Oczywiście wybrałam opcję drugą, wypożyczyłam rower przed wjazdem do starożytnej części miasta i zaczęłam zwiedzanie.

Anuradhapura – historia najstarszej stolicy Sri Lanki

Anuradhapura, położona około 205 km na północny wschód od Kolombo, to najstarsza stolica Sri Lanki, której początki sięgają III wieku p.n.e. Przez ponad 1500 lat była sercem syngaleskiego państwa, aż do niszczycielskiego najazdu Czolów w X wieku n.e. Gdy przyjechałam na miejsce, od razu zrozumiałam, dlaczego to miasto ma tak ogromne znaczenie dla kultury i duchowości wyspy.

Lankijscy królowie wznosili tu potężne klasztory, w których mieszkali mnisi buddyjscy różnych nurtów – therawady, mahajany oraz mieszanki wzbogacanej innymi kierunkami. Charakterystycznym elementem architektury były monumentalne dagoby, niejednokrotnie przekraczające 100 metrów wysokości, które stanowiły część kompleksów klasztornych. Dagoba termin używany na Sri Lance, określający stupę buddyjską. Jest to kopułowata budowla sakralna, która pełni funkcję relikwiarza w buddyzmie i stanowi jeden z najważniejszych elementów architektury buddyjskiej.

Niestety, w X wieku miasto zostało zniszczone podczas najazdu Czolów z kontynentu indyjskiego. Przez wieki wspaniałe niegdyś miasto stopniowo popadało w zapomnienie, porastając dżunglą. Ponownie odkryte zostało dopiero w XIX wieku, a współcześnie odrestaurowane pałace, świątynie i stupy znów są dostępne dla zwiedzających.

Ogromne znaczenie tutejszych zabytków sakralnych zostało docenione przez społeczność międzynarodową, gdy w 1982 roku Anuradhapura została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Najważniejsze zabytki Anuradhapury

Sri Maha Bodhi – najstarsze historycznie udokumentowane drzewo na świecie

Wycieczkę po Anuradhapurze warto rozpocząć od kompleksu świątynnego, którego sercem jest najstarsze na świecie historycznie udokumentowane drzewo – figowiec pagodowy (Ficus religiosa). Ten figowiec pagodowy (Ficus religiosa) wyrósł ze szczepki drzewa, pod którym Budda osiągnął oświecenie!

Kiedy stanęłam przed tym żywym zabytkiem, trudno było mi uwierzyć, że patrzę na roślinę zasadzoną w III wieku p.n.e. Drzewo zostało przywiezione na wyspę przez mniszkę Sangamittę, córkę indyjskiego władcy Aśoki, co ma głębokie znaczenie symboliczne dla buddystów, przypominając o równości kobiet i mężczyzn.

Wokół drzewa zobaczyłam wiernych pogrążonych w medytacji i recytujących święte teksty. Atmosfera była niesamowita – pełna spokoju i duchowej energii. Pamiętaj, że przed wejściem do kompleksu należy zdjąć buty, a jeśli chcesz, możesz otrzymać błogosławieństwo w formie białej nici zawiązanej na przegubie.

Klasztor Ruwanweli

Ruwanweli to dawne centrum buddyzmu therawada. Centralnym punktem kompleksu jest Dagoba Ruwanweli. Okazała stupa w kolorze białym została zbudowana przez króla Dutthagamaniego w II wieku p.n.e. Ma 103 m wysokości i 290 m w obwodzie. Wieńczy ją iglica z kwarcu.

Będąc w tym miejscu trafiłam na lokalną ceremonię, w której uczestniczyło bardzo dużo osób. Wszyscy ubrani na biało składali kwiaty i zapalali kadzidełka, których zapach pamiętałam jeszcze przez długi czas…

Po drodze z kompleksu ze świętym drzewem Bo do klasztoru Ruwanweli, warto zobaczyć ruiny Brązowego Pałacu (Brazen Palace), czyli grupę 1600 kamiennych kolumn podtrzymujących niegdyś dziewięciopiętrowe sklepienie budynku klasztornego, zwanego pałacem. Jego nazwa nawiązuje do miedzianego dachu, który pokrywał konstrukcję. Budowla została ufundowana przez króla Dutthagamaniego w II w. p.n.e. i wielokrotnie padała łupem pożarów – po raz pierwszy ogień strawił ją doszczętnie już 15 lat po wybudowaniu. W późniejszym okresie pośród kolumn umieszczono wielką makietę – rekonstrukcję domniemanego wyglądu budynku.

Klasztor Abajagiri

Niedaleko znajduje się kompleks Abajagiri z dagobą o wysokości około 70 metrów. Historia jej powstania jest fascynująca – została wzniesiona przez króla Walagambahu po odzyskaniu tronu. Nazwa dagoby, którą można przetłumaczyć jako „czarny król ucieka”, nawiązuje do ciemnoskórego władcy, który musiał uciekać przed najeźdźcami i przez 14 lat planował odzyskanie swojego królestwa.

W pobliżu odkryłam niezwykłe baseny bliźniacze (Kuttam Pokuna) – zaawansowany system wodny z VI wieku, który służył mnichom do rytualnych ablucji. Zachowały się nawet starożytne filtry, które oczyszczały wodę!

Około 250 m od dagoby Abajagiri znajduje się posąg Buddy w mudrze samadhi. Wyrzeźbiono go w piaskowcu w IV w. n.e.

Warto również obejrzeć znajdujący się na terenie kompleksu misternie zdobiony kamień księżycowy – jeden z najpiękniejszych na wyspie. Uważa się, że stał się on inspiracją dla twórców innych kamieni księżycowych, które zwykle zawierają mniejszą liczbę elementów graficznych. Zabytek znajduje się ok. 300 m od dagoby Abajagiri.

Usytuowane na południe od wielkiej stupy Muzeum Abajagiri (czynne codziennie w godzinach 10:00-17:00) zostało ufundowane przez Chińczyków, aby upamiętnić wizytę w Anuradhapurze chińskiego mnicha buddyjskiego z V w., który przetłumaczył tu wiele tekstów buddyjskich. W muzeum można zobaczyć rzeźby, porcelanę, biżuterię i inne przedmioty związane z historią klasztoru Abajagiri.

Klasztor Dżetawanarama

Największe wrażenie zrobiła na mnie dagoba Dżetawanarama, która pierwotnie miała aż 122 metry wysokości (dziś 70 metrów). Była jedną z najwyższych konstrukcji starożytnego świata! Zbudowana w III wieku n.e. za rządów króla Mahasena, który promował nurt mahajana buddyzmu.

To, co najbardziej mnie zaskoczyło, to zaawansowane techniki budowlane. Fundamenty dagoby sięgały ponad 7 metrów w głąb ziemi. Były utwardzane przez słonie w specjalnych skórzanych „butach”. Na powierzchni fundamentów umieszczono miedzianą folię pokrytą olejem sezamowym z arsenikiem jako ochronę przed roślinami i insektami. Do budowy używano specjalnie zaprojektowanych cegieł i nietypowych spoiw – mieszanki wapna, piasku, muszli ślimaków, białka jaj, syropu cukrowego i wielu innych składników. To prawdziwy cud inżynierii sprzed dwóch tysięcy lat!

Niedaleko dagoby Dżetawanarama mieści się Muzeum Dżetawanarama (czynne codziennie w godzinach 9:00-17:00). Można w nim podziwiać przeróżne, często kunsztownie zdobione przedmioty związane z historią klasztoru Dżetawanarama. Są to m.in. biżuteria, zastawy stołowe, rzeźby o tematyce religijnej, a nawet rzeźbione urynały.

Odkrywanie zakamarków starożytnego miasta

Poza głównymi dagobami, Anuradhapura kryje wiele innych interesujących miejsc, w tym pozostałości cytadeli. To dawna siedziba królów, otoczona niegdyś wysokim murem. Dziś zachowały się głównie kamienne kolumny i podesty, ale prowadzone wykopaliska archeologiczne ciągle przynoszą nowe odkrycia.

Warto także odwiedzić też klasztor Isurumunja, uważany za pierwszy klasztor buddyjski na wyspie. Założony w III wieku p.n.e. przez króla Tissę. Kompleks znajduje się w malowniczym miejscu blisko jeziora Tissa Wewa i składa się z basenu (dziś pełnego ryb), niewielkiej świątyni ze starożytnym posągiem Buddy oraz jaskini zamieszkanej przez nietoperze. W przyległym muzeum można zobaczyć niezwykłe rzeźby, w tym słynną rzeźbę kochanków, przedstawiącą księcia Saliję i jego ukochaną Asokamalę. Ich historia miłosna kosztowała księcia utratę prawa do tronu.

Muzeum Archeologiczne

Usytuowane w pobliżu klasztoru Ruwanweli Muzeum Archeologiczne (czynne codziennie w godzinach 8:00-17:00) prezentuje eksponaty związane z historią Anuradhapury oraz innych historycznych miejsc w obrębie trójkąta kulturalnego. Podczas zbierania materiałów do przewodnika muzeum było w remoncie. Po jego zakończeniu placówka prawdopodobnie będzie równie oszałamiająca, jak inne nowo otwierane obiekty muzealne na wyspie.

Praktyczne informacje dla podróżujących

Dojazd do Anuradhapury

Do Anuradhapury można dotrzeć zarówno pociągiem, jak i autobusem. Pociągi kursują z Kolombo i Vavunii, autobusy m.in. z Kolombo i Kandy. W mieście są dwa dworce kolejowe i dwa autobusowe (stare i nowe; nowe są w większej odległości od starożytnych zabytków).

Transport na miejscu

Ze względu na to, że zabytki Anuradhapury rozsiane są na znacznym obszarze, zwiedzanie starożytnego miasta na piechotę byłoby bardzo męczące. Z własnego doświadczenia polecam poruszać się po nim rowerem lub tuk-tukiem.

Bilet wstępu

Bilet za jeden dzień zwiedzania kosztuje 9000 LKR / 30 USD (ok. 120 zł). i obejmuje wejście do trzech kompleksów klasztornych: Abajagiri, Dżetawanarama i Ruwanweli oraz do muzeów: archeologicznego, Abajagiri i Dżetawanarama.

W ostatnich miesiącach znacznie zwiększyła się liczba strażników przy najważniejszych zabytkach regionu. Mając to na uwadze, należy pamiętać, aby podczas zwiedzania zawsze mieć przy sobie bilety do tego uprawniający. Brak biletów w momencie, kiedy strażnik o nie poprosi, może stać się sporym problemem.

Czy warto odwiedzić Anuradhapurę?

Anuradhapura to miejsce o niezwykłej duchowej atmosferze i historycznym znaczeniu. Odwiedzając tę starożytną stolicę Sri Lanki, miałam niepowtarzalną okazję zobaczyć dziedzictwo buddyjskiej kultury sięgającej ponad dwa tysiące lat. Majestatyczne dagoby, klasztorne kompleksy i święte drzewo Bo tworzą wyjątkową kompozycję, która głęboko zapada w pamięć i serce każdego podróżnika.

Podczas planowania podróży radzę uwzględnić co najmniej jeden pełny dzień na zwiedzanie najważniejszych zabytków miasta, a najlepiej dwa dni, jeśli chcesz dokładniej poznać wszystkie fascynujące miejsca, które oferuje Anuradhapura. Niezależnie od długości pobytu, zapewniam, że wizyta w tym mieście będzie z pewnością jednym z bardziej wartościowych doświadczeń w Twojej podróży po Sri Lance.